|
ادامه از.....
1-2-2-1- ایمنی هومورال
سلول های موثر در ایمنی هومورال لنفوسیت های
B
هستند. لنفوسیت های
B
، بعد از برخورد با آنتی ژن ( به کمک گیرنده های آنتی ژن) رشده کرده و
تحریک به تقسیم می شوند. در نتیجه تقسیم لنفوسیت های
B
، دو نوع سلول جدید به وجود می آیند:
پلاسموسیت
و
سلول
B
خاطره.
پلاسموسیت
ها پروتئین هایی به نام پادتن ترشح می کنند.
پاد تن
ها پروتئین هایی محلول در خون هستند، که به طور کاملاً اختصاصی
با آنتی ژن های مهاجم جفت شده و آنها را مهار می کنند. سلول های
B
خاطره در خون باقی می مانند و در
مواجهه بعدی همان آنتی ژن های مهاجم، با سرعت بیشتری تقسیم شده و
تعدادی بیشتری پلاسموسیت و
B
خاطره جدید تولید می کنند.
در دومین مواجهه آنتی ژن با
B
خاطره ، پادتن بیشتری و با سرعت بیشتری تولید می شود و دفاع با
شدت بیشتری انجام می گیرد و دوره بیماری کوتاهتر خواهد بود.
نکته24:
به علت حل بودن پاد تن ها در خون، این نوع دفاع، هومورال نامیده می
شود.
نکته25:
پاد تن ها هم مثل گیرنده های آنتی ژن، به طور کاملاً اختصاصی به آنتی
ژن می چسبند. همچنین ساختار گیرنده آنتی ژن و پادتن از پروتئین می
باشد.
چگونگی اثر پادتن ها بر آنتی ژن ها :
1-
پاد تن ها به آنتی ژن سطح میکروب ها می چسبند و مانع اتصال و تأثیر
میکروبها بر سلول های بدن می شوند.
2-
پاد تن ها به آنتی ژن میکروب ها چسبیده و به صورت برچسبی باعث می
شوند که ماکروفاژها با سرعت بیشتری آنها را شناسایی کرده و ببلعند.
1-2-2-2- ایمنی سلولی
سلول های موثر در ایمنی سلولی، لنفوسیت های
T
هستند. لنفوسیت های
T
بعد از برخورد با آنتی ژن ( به کمک گیرنده های آنتی ژن) فعال می شوند و
بعد از رشد، تحریک به تقسیم خواهند شد. در نتیجه تقسیم لنفوسیت های
T
، دو نوع سلول جدید بوجود می آید که سلول
T
کشنده و
T
خاطره نامیده می شند.
سلول های
T
کشنده:
به طور مستقیم به ویروس، باکتری و یا سلول های سرطانی حمله می کنند و
ضمن تولید پروتئین ویژه ای به نام پورفیرن، موجب ایجاد منافذی در سلول
های مهاجم می شوند. (شبیه به عمل پروتئین های مکمل) به این ترتیب موجب
مرگ سلول های بیگانه خواهند شد.
سلول های
T
خاطره:
در داخل خون باقی می مانند و در مواجهه بعدی با همان سلول های بیگانه
دوباره تحریک به تقسیم می شوند و
T
کشنده و
T
خاطره جدید تولید می کنند.
1-2-2- انواع ایمنی در برابر عوامل میکروبی
1-2-2-1- ایمنی فعال:
هر گاه بعد از ورود عامل بیماری زا و یا بعد از تزریق واکسن به
داخل بدن، لنفوسیت ها تحریک به تقسیم شده و
B
و
T
خاطره تولید نمایند، در مواجهه بعدی عامل بیماری زا ، این سلولها با
سرعت و شدت بیشتری تقسیم شده و با عوامل مخاطره انگیز مبارزه می
نمایند. به این نوع دفاع که معمولاً تا آخر عمر همراه فرد باقی می
ماند و سلول های ایمنی فرد به طور مستقیم در دفاع نقش داشته اند، ایمنی
فعال می گویند.
1-2-2-2- ایمنی غیر فعال:
گاهی بعد از ابتلا به بیماری میکروبی، جهت درمان از پادتن های آماده به
صورت سرم استفاده می شود. در این حالت پاد تن های تزریقی به مبارزه با
میکروبها می پردازند و دستگاه ایمنی فرد نقش مستقیم و موثری در دفاع
بازی نخواهد کرد. پادتن ها بعد از مدتی از بین می روند و در مواجهه
بعدی عامل میکروبی با بدن، بیماری دوباره نمود پیدا خواهد کرد.
1-2-3- خود ایمنی
دستگاه ایمنی شما سلول های خودی را از بیگانه شناسایی می کند. این
شناسایی و تمایز، به خاطر وجود آنتی ژنهای سطحی سلول های خودی و بیگانه
است که همانند پرچم کشورهای مختلف با یکدیگر متفاوت می باشند.
اما در برخی افراد، حساسیت زیاد دستگاه ایمنی موجب می شود که این
دستگاه توانایی تمایز سلول های خودی از بیگانه را از دست بدهند. به
این ترتیب به سلول های خودی حمله می کنند و پاسخ ایمنی بروز می کند.
پاد تن های تولید شده در این بیماری ممکن است بر علیه اکثر آنتی ژنهای
سطحی سلول های بدن ایجاد شود و یا ممکن است تعدادی از سلول ها را به
مبارزه بطلبند.
یکی از بیماری های مطرح خود ایمنی، بیماری اسکلروز متعدد یا
MS
است . در این بیماری، دستگاه ایمنی، پوشش میلین اطراف سلول های عصبی
مغز و نخاع را از بین می برد و در نتیجه این نورون ها آسیب پذیر می
شوند و هدایت جهشی در آنها متوقف می شود. این افراد دچار نقص حرکتی
خواهند شد و علائمی مثل خستگی، اختلال در بیان، و مشکل حرکتی خواهند
داشت. حرکات بدن این افراد با کندی انجام می گیرد و گاهی به مرگ ختم
می شود. در مواردی هم بعد از مدتی پوشش سلول های عصبی ترمیم می شود و
فرد به حالت عادی زندگی برمیگردد.
1-2-4- آلرژی
پاسخ بیش از حد دستگاه ایمنی در برابر آنتی ژنها،
آلرژی
نام دارد.
نکته26:
هر عاملی که موجب بروز پاسخ شدید ایمنی یا آلرژی شود،
آلرژن
یا
ماده حساسیت زا
نامیده می شود.
نکته27:
علاوه بر آنتی ژن های پروتئینی، موارد دیگری مثل گردو خاک، دانه گرده و
مواد صنعتی مثل پشم شیشه هم می توانند موجب آلرژی شوند
نکته28:
واکنش آلرژی به خاطر آزاد شدن هیستامین از
ماستوسیت
هاست. ماستوسیت ها سلول های مشابه
بازوفیل
های خون هستند که در
بافت
ها وجود دارند.
مراحل ایجاد آلرژی:
نکته29:
هیستامین موجب گشادی رگها، تورم و قرمزی نقاطی از بدن، خارش چشمها،
گرفتگی و آبریزش بینی می شود.
نکته30:
برای درمان و مهار آلرژی از داروهایی به نام آنتی هیستامین استفاده می
شود.
نکته31: تفاوت های التهاب و آلرژی:
1-
در التهاب هیستامین از سلول های آسیب دیده ترشح می شود، اما در آلرژی
از ماستوسیت های تخصصی.
2-
التهاب یک پاسخ موضعی است، اما آلرژی سراسر بدن را فرا می گیرد.
نکته32:
یکی از موارد شدید آلرژی، بیماری آسم می باشد.
نکته33:
در بیشتر موارد به علت ترشح هستامین و گشاد شدن رگها، میزان فشار خون
به شدت کاهش می یابد. این امر موجب کاهش خون رسانی به مغز شده و زندگی
فرد را به مخاطره می آندازد. این حالت
شوک آنافیلاکسی
نامیده می شود.
1-2-5- ایدز
ایدز یا سندروم نقص ایمنی اکتسابی(AIDS
) به علت آلوده شدن لنفوسیت ها، و بویژه نوع
T،
توسط ویروس
HIV
یا ویروس نقص ایمنی انسانی بوجود می آید.
نکته34:
نقص ایمنی اکتسابی به علت عفونت هایی از جمله ایدز اتفاق می افتد که
یک بیماری با عامل محیطی است. در مقابل نقص ایمنی مادر زادی است که
حالت ارثی دارد.
ویروس ایدز با انهدام و تخریب سلول های دفاعی، ایمنی بدن را دچار
اختلال می کند. به این ترتیب توان فرد در مقابل هر عامل میکروبی هر چند
ضعیف، کاهش می یابد و امکان بروز عفونت های متعددی پیش خواهد آمد
که افراد معمولی به راحتی با آن مبارزه می کنند.
نکته35:
عوارض بروز ایدز بین 6 تا 10 ماه و گاهی تا چند سال بعد از
ورود ویروس به بدن ظاهر می شود. اگر چه فرد در این مدت سالم به نظر می
رسد، اما امکان انتقال بیماری به دیگران را دارد.
راه های انتفال ویروس ایدز
نکته36:
ویروس ایدز یک ویروس کروی است که ژنوم آن به صورت
RNA
و بسیار ناپایدار می باشد. در صورتی که ویروس ایدز مدت کوتاهی نزدیک به
15 دقیقه در محیط آزاد باشد، تجزیه شده و از بین می رود.
نکته37:
ویروس ایدز از راه های زیر منتقل نمی شود:
هوا، غذا، آب، دست دادن، نیش حشرات، صحبت کردن، روبوسی، اشک و
ادرار،
نکته38:
امکان انتقال ویروس
HIV
از طریق بزاق مورد تردید است. اما نزدیک به صفر در نظر گرفته شده است.
1-2-6-
سرطان و پیوند اعضاء
دستگاه ایمنی با سلول های سرطانی مبارزه می کند.
نکته39:
سلول های سرطانی دارای آنتی ژن هایی هستند که با سلول های طبیعی بدن
تفاوت دارد. به این ترتیب سلول های ایمنی و بویژه
لنفوسیت های
T
کشنده و ماکروفاژها،
این آنتی ژن ها را شناسایی کرده و با آنها به مبارزه بر می خیزند.
نکته40:
پاد تن ها در مبارزه با سلول های سرطانی نقش کم اهمیت تری دارند.
نکته41:
جهت پیوند عضو از فردی به فرد دیگر، لازم است تا مدتی دستگاه ایمنی فرد
گیرنده به کمک داروهایی سرکوب شود. در غیر این صورت سیستم ایمنی
فرد گیرنده، با بافت پیوند خورده مبارزه کرده و پیوند را پس می
زند.
1-2-7- دفاع در سایر موجودات
1-2-7-1- گیاهان:
انواع پروتئین ها، پپتید های کوچک گوگرد دار.
1-2-7-2- کرم های حلقوی و نرم تنان:
مایع مخاطی سطح بدن.
1-7-2-3- اسفنج ها و بند پایان:
سلول های مشابه فاگوسیت ها.
نکته42:
استفج ها و ستاره دریایی قادر به پس زدن بافت بیگانه هستند.
1-2-7- پریون
ذرات پروتئینی و فاقد اسید نوکلئیک که اگر چه موجود زنده نیستند، اما
قادر به ایجاد بیماری های کشنده ای در جانوران و انسان هستند.
برای مثال پریون ها می توانند با تحت تأثیر قرار دادن مغز گاوها موجب
بیماری جنون گاوی شوند.
بازگشت به صفحه درسنامه زیست شناسی
|
