مقدمه

داشتن دندانهای سالم و عاری از هر نوع ضایعه، از آرزوهای دیرینه انسان بوده است. پوسیدگی دندانها از قدیمی‌ترین و در عین حال از شایعترین مشکلات شناخته شده نزد انسان می‌باشند. وقتی قسمتی از ساختمان سطح دندان خراب شود می‌گوییم دندان فاسد و پوسیده شده است. در سالهای قبل از میلاد نیز بقراط و ارسطو امراض دهان و دندان را در آثار خود به بحث گذاشته بودند و دستوراتی را برای مقابله با آنها ارائه داده بودند.

اهمیت دندانها

همانطور که می‌دانیم دندانها بزرگترین وسیله برای کمک به عمل گوارش هستند و غذایی که خوب جویده نشوند، می تواند مشکلاتی در هضم غذا ایجاد نماید.

علل پوسیدگی دندان

برای پوسیدگی دندان علل گوناگونی ذکر شده است. از جمله: میکروبها، مواد قندی، پلاک دندانی، جنس و وضع قرارگیری دندانها، کمیت و کیفیت بزاق، انواع غذاهای مورد استفاده و عوامل عمومی و ارثی. اما بطور کلی می‌توان گفت چهار عامل اصلی در ایجاد پوسیدگی دندان نقش موثر دارند:

• پلاک میکروبی و فعالیت میکروبی پلاک روی سطح دندان

• مواد قندی موجود در غذا که در اختیار پلاک قرار می گیرند

• مستعد بودن سطوح دندان و ضعیف بودن آن در برابر اسید

• مقاومت شخص و زمان کافی برای ایجاد پوسیدگی

بدیهی است که حذف هر یک از عوامل چهارگانه فوق امکان بروز پوسیدگی را کاهش داده و یا از بین می‌برد.

مکانیسم ایجاد پوسیدگی

دندانها در حفره دهان قرار دارند، در این حفره بیش از 17 نوع میکروب بطور دائم مشغول فعالیت اند. امروزه کاملا مشخص شده است که پلاک دندانی در بروز پوسیدگی دندان و بیماریهای لثه نقش مهمی را ایفا می‌کند. پلاک میکروبی یک توده بی‌رنگ، چسبنده و غیر قابل رویت است که از تجمع انواع میکروبها و سلولهای موجود در دهان تشکیل می‌شود. این پلاک روی سطوح مختلف دندانها مانند طوق دندان، فواصل دندانها و شیارهای سطح جونده تشکیل می‌شود. چنانچه این پلاک از سطوح دندانها برداشته نشود، می‌تواند باعث ایجاد پوسیدگی و بیماری لثه گردد. بعضی از میکروبهای دهان به سهولت و با سرعت مواد قندی ناشی از مصرف مواد غذایی را به اسید تبدیل می‌نمایند.

مطالعات نشان می‌دهد که پس از مصرف هر وعده غذا در اثر تخمیر باقیمانده مواد غذایی در سطوح مختلف دندان برای مدتی حدود 20 دقیقه در دهان اسید تولید می‌شود. حال اگر شخص در رعایت بهداشت و مسواک زدن کوتاهی نماید. پلاک دندانی کاملتر شده و مواد اسیدی تولید شده برای مدت طولانی‌تری در تماس با دندان باقی خواهد ماند. این اسیدها بتدریج ابتدا ضعیفترین و نازکترین نقاط مینای دندان را حل نموده و خود را به عاج دندان که بافتی حساس است می‌رساند. از آن به بعد پیشرفت پوسیدگی دندان با سرعت بیشتری ادامه می‌یابد.

در صورت ایجاد پوسیدگی دندان بیمار بایستی برای درمان آن به دندانپزشک مراجعه نماید. عدم توجه بیمار به این مساله باعث می‌شود که پوسیدگی بتدریج پیشرفت نموده و میکروبهای موجود در آن پالپ دندان (عصب دندان) را تحریک نموده و آن را ملتهب و عفونی نمایند.

پیشگیری از پوسیدگی دندان

• مسواک کردن دندانها توسط مسواک مناسب با روش صحیح در مدت زمان مناسب برای حذف پلاک میکروبی

• استفاده از انواع نخ دندان و دهان شویه‌هایی که توسط پزشک تجویز می‌شوند

• کم کردن نظارت بر مصرف مواد قندی در برنامه غذایی

• عدم استفاده از دخانیات

• استفاده از فلوراید با روش هالی مختلف و زیر نظر پزشک

• پوشاندن شیارهای سطح دندان (فیشور سیلانت) برای جلوگیری از گسترش پوسیدگی

• پر کردن پوسیدگی‌های مختصر به منظور جلوگیری از پیشرفت آن

• مراجعه منظم به دندانپزشک برای مراقبت از وضعیت دهان و دندان

پوسیدگی دندان چیست؟

پوسیدگی دندان بیماری عفونی قابل انتقالی است که با فعالیت میکروبها در سطح دندان آغاز می‌شود و در ساختمان آن پیشرفت می‌کند. برای ایجاد پوسیدگی، مواد قندی هم باید در دسترس میکروبها باشند تا عامل خراب کننده ساختمان معدنی، یعنی اسید تولید گردد. در واقع پوسیدگی دندان تخریب بافتهای سخت دندان است. وقتی یک بیماری در اثر فعالیت میکروبها ایجاد شود آن را بیماری عفونی می‌نامند. و اگر بیماری بتواند از محلی به محل دیگر منتقل شود آنرا بیماری قابل انتقال می‌گویند. با تعریفی که از پوسیدگی دندان شد، می‌فهمیم که پوسیدگی می‌تواند از یک دندان به سایر دندانها سرایت کند.

نشانه‌های پوسیدگی

وقتی دندانی دچار پوسیدگی می‌شود، ممکن است یک یا چند مورد از علامتهای زیر را داشته باشد:

• تغییر رنگ مینای دندان ، در محل پوسیدگی مینا قهوه‌ای یا سیاه رنگ می‌شود

• سوراخ شدن دندان در محل پوسیدگی، گاهی میزان این تخریب کم است و فقط با معاینه دقیق مشخص می‌شود و گاهی مقدار زیادی از دندان از بین می‌رود، به طوری که شخص فکر می‌کند دندان او شکسته است

• حساس بودن یا درد گرفتن دندان در موقع خوردن غذاهای سرد، گرم، ترش و شیرین

• حساس یودن یا درد گرفتن دندان وقتی که دندانها را روی هم فشار می‌دهیم

• بوی بد دهان می‌تواند به علل مختلف ایجاد شود که یکی از علتهای آن پوسیدگی دندانها است

• گیر کردن مواد غذایی بین دندانها و پاره شدن نخ دندان پوسیدگی بین دندانی می‌تواند باعث گیر کردن مواد غذایی بین دندانها و پاره شدن نخ دندان هنگام استفاده شود

پوسیدگی دندان چرا و چگونه ایجاد می‌شود؟

برای پیشگیری از ایجاد هر بیماری باید علل ایجاد کننده آن بیماری را بشناسیم. در مورد پوسیدگی دندان و پیشگیری از آن نیز لازم است ابتدا با عوامل ایجاد کننده آن آشنا شویم. بسیاری از افرادی که برای درمانهای دندانپزشکی مراجعه می‌کنند، در پاسخ به اینکه چرا دندانهایشان خراب شده است به مسئله ارث و جنس دندان اشاره می‌کنند. روشن است که خوبی جنس دندان در دوام آن مؤثر است با این حال عوامل دیگری هم دخالت دارند. علل مختلفی برای ایجاد پوسیدگی مطرح شده است اما بطور کلی چهار عامل اصلی میکروبها، مواد قندی، مقاومت شخص و دندان و زماندر ایجاد پوسیدگی دندان نقش دارند.

این چهار عامل، همواره ایجاد پوسیدگی می‌کنند و اگر هر کدام نباشد، دندان پوسیده نمی‌شود. بدون میکروب، پوسیدگی در دندان اتفاق نمی‌افتد. اگر میکروبها حضور داشته باشند و مواد قندی نباشد، شدت وقوع پوسیدگی به این اندازه نخواهد بود. وجود میکروبها و مواد قندی نیز در اشخاصی که مقاومت طبیعی نسبت به بیماری دارند نمی‌تواند پوسیدگی ایجاد کند. و بالاخره میکروبها و مواد قندی و کمبود مقاومت شخص و دندان نیز در یک لحظه و یک روز سبب خرابی دندان نمی‌شود، بلکه مدت زمانی لازم است تا اینها بتوانند سطح سخت دندان را خراب کنند.

میکروبهای ایجاد کننده پوسیدگی دندان

در دهان هر فرد بطور طبیعی انواع و اقسام میکروبها وجود دارد ولی همه میکروبهای موجود در دهان، پوسیدگی را به وجود نمی‌آورند. وقتی مدتی دندان تمیز نشود، میکروبها بر روی دندان لایه‌ای را تشکیل می‌دهند که پلاک میکروبی نام دارد. پلاک میکروبی لایه نرم و غلیظی است که از مقدار زیادی باکتریهای مختلف و سلولهای موجود در دهان تشکیل می‌شود و چنان بر سطح دندان می‌چسبد که به آسانی با آب شسته نمی‌شود. هر چه زمان بیشتر می‌گذرد، انواع مختلفی از میکروبها وارد پلاک میکروبی می‌شوند و بیماریزایی آن را بیشتر می‌کنند.

ذکر این نکته لازم است که پلاک میکروبی با رسوب نرم سفیدی که روی دندان می‌نشیند و قابل دیدن می‌باشد، متفاوت است. این رسوبات سفید رنگ به آسانی با آب شسته می‌شود. ولی پلاک میکروبی قابل دیدن نیست و بی‌رنگ است. پلاک میکروبی در صورتی قابل مشاهده است که آن را با مواد رنگی مخصوصی رنگ کنیم. برای نشان دادن پلاک میکروبی از قرصهای رنگی که قرص آشکار کننده پلاک میکروبی نام دارد استفاده می‌شود. برای از بین بردن پلاک میکروبی باید با دقت و حوصله دندان را مسواک کرد.

آثار مخرب پلاک میکروبی دهان

• وقتی پلاک روی دندان تشکیل می‌گردد، رنگ طبیعی و شفاف دندان عوض می‌شود

• پلاک سبب پوسیدگی دندان می‌شود

• پلاک باعث بیماری لثه و سایر بافتهای نگهدارنده دندان می‌شود

• پلاک تبدیل به جرم سخت اطراف دندان می‌گردد

زمان و سرعت ایجاد پوسیدگی

پوسیدگی دندان در یک لحظه و یک روز انجام نمی‌شود، بلکه مدت زمانی لازم است تا مینا حل شده و بافت نرم مینا از بین برود تحقیقات نشان داده است که بعد از خوردن غذا و رسیدن مواد قندی به میکروبهای پلاک، 2 تا 5 دقیقه طول می‌کشد تا اسید ایجاد شود. در طی مدت 10 دقیقه میزان اسید به حداکثر مقدار خود می رسد. سپس دو تا شش  دقیقه در همان حال باقی می‌ماند و بعد از آن به تدریج به حال عادی برمی‌گردد. با هر بار خوردن، محیط پلاک میکروبی، اسیدی می‌شود و تا این محیط اسیدی به حالت عادی برگردد، با خوردن مجدد، محیط دهان دوباره اسیدی می‌گردد. به این ترتیب دندانها دچار پوسیدگی می‌شود. اگر کودکی 9 مرتبه در روز آشامیدنی شیرین مصرف کند پس از مدتی لکه‌های بر روی دندانهایش پیدا می‌شود که نشانه شروع پوسیدگی است.

بطور کلی پوسیدگی دندان بیشتر بیماری نوجوانان است، یعنی دندانها معمولاً بلافاصله بعد از بیرون آمدن بیشتر خراب می‌شوند، تا در سنین بالاتر که مدتی از حضورشان در دهان گذشته است. بنابراین اهمیت مراقبت و نگهداری از دندانها در این سنین کاملا مشخص می گردد.

مقاومت شخص و دندان

مجموعه‌ای از عوامل دفاعی در دهان هر شخص وجود دارد که در برابر ایجاد پوسیدگی مقاومت می‌کند. وضعیت بزاق دهان و سلولهای موجود در آن، شکل و فرم دندان، طرز قرارگیری دندانها، جنس و نظایر اینها تا حدودی در میزان پوسیدگی تأثیر دارند، علاوه بر این برخی از مردم در برابر عوامل مخرب مقاومت بیشتری نشان می‌دهند. مقاومت شخص ممکن است ارثی، مادرزادی و یا اکتسابی باشد. همچنین مقاومت ممکن است همیشگی یا موقتی باشد. با این وجود از نظر محققین دو عامل اصلی یعنی میکروبها و مواد قندی، مهمترین عوامل ایجاد کننده پوسیدگی هستند. البته راههایی برای مقاوم کردن ساختمان دندان وجود دارد. یکی از این راهها، رساندن فلوراید به دندانها است، فلوراید مقاومت دندانها را در برابر پوسیدگی افزایش می‌دهد.

دندان

دليل زرد بودن دندان‌ها چيست؟ راه خلاص شدن از اين مشكل كدام است؟
پاسخ: دلايل زيادي براي زرد شدن دندان‌ها وجود دارد. يكي از اين عوامل وراثت است. علاوه بر آن، شيوه زندگي، بهداشت و افزايش سن نيز در بروز اين مشكل دخيل‌اند.
براي درمان ميناي دندان و بر طرف شدن زردي آن به دندان پزشك مراجعه كنيد.
آناتومي دندان
مينا قابل رؤيت‌ترين قسمت دندان است كه ماده كاملاً سختي است و براي تاب آوردن در مقابل جويدن و گاز گرفتن، طراحي شده است. به علت بادوام بودن ميناي دندان، با افزايش سن هم اين قسمت از دندان براي خرد كردن و شكستن مستعد مي‌شود.
اگر مينا به اندازه كافي مواد معدني داشته باشد، رنگ دندان روشن‌تر يا سفيدتر است. با اين وجود، اغلب نيمه شفاف، خاكستري روشن يا زرد رنگ است كه اين رنگ‌ها از ماده استخواني مانند زير مينا ـ عاج دندان ـ نشأت مي‌گيرند. اين بافت قوي است و بيشتر ساختار دندان را تشكيل مي‌دهد و به عنوان محافظ مينا به حساب مي‌آيد.
هسته دندان، زير عاج است كه اين قسمت، از رگ‌هاي خوني، (كه مواد مغذي حياتي براي زنده نگه داشتن دندان را فراهم مي‌كنند) بافت و اعصاب تشكيل يافته است. قسمتي از هسته دندان كه در ريشه قرار دارد، كانال ريشه‌اي ناميده مي‌شود و از طريق آن رگ‌هاي خوني و اعصاب وارد دندان مي‌شود تا قسمتي از ‏هسته شوند.
همچنين افزايش سن در از بين رفتن دندان‌ها يكي از عوامل تأثيرگذار است. حتي اگر 45 ساله هم باشيد، بر اثر گذشت زمان، ميناي دندان شما خراب مي‌شود. در نتيجه، دندان‌ها رنگ طبيعي عاج درون مينا را منعكس مي‌كنند.
دلايل تغيير رنگ دندان
هر چند كه خيلي از افراد دندان‌هاي سفيد و خيلي روشن دارند، اما گروهي از افراد دندان‌هاي زرد رنگ دارند. كليد اين مسأله در اين است كه بدانيد رنگ طبيعي دندان چيست. سپس مي‌توانيد از دندانپزشك علت تغيير رنگ دندان خود را جويا شويد.

در زير چند دليل براي اين موضوع آورده شده است:
- لكه‌هاي خارجي، رنگ ساختار دروني دندان (معمولاً عاج دندان) را تحت تأثير قرار مي‌دهند، چه بعد و چه قبل از ظاهر شدن در دهان
- شرايط وراثتي
- بيماري
- ميزان بيش از حد فلورايد (كه سبب لكه‌هاي قهوه‌اي و سفيد مي‌شود)
- داروهاي مشخص (مثل تتراسايكلين) كه قبل از 8 سالگي استفاده مي شوند.
شوك و ضربه جسمي و روحي كه منجر به خونريزي درون ‏هسته دندان و در پي آن تغيير رنگ دندان مي شود.
دندان پس از روش ‏روت‌كانال تيره‌تر مي‌شود.

مواد موثر بر رنگ دندان

غذاها (شاتوت، سس سويا) و نوشيدني‌ها (قهوه، چاي، كولا)، به ويژه آن دسته از نوشيدني‌ها كه اسيدي هستند،
استعمال دخانيات،
بهداشت دندان ضعيف كه منجر به بروز پلاك و جرم مي‌شود و لكه‌ها به آساني روي دندان‌ها انباشته مي‌شوند،
مواد دندانپزشكي از قبيل رنگ ماده احياگر كه باعث ظاهر نيمه شفاف ميناي دندان مي‌شوند،
مكمل هاي آهن،
استفاده بيش از حد از دهان‌شويه‌هاي حاوي كلرهگزيدين و كلريد ستيلپريدينيوم،
ورود بيش از اندازه فلورايد به خاطر سطوح بالا و غيرمعمول در آب يا از طريق مصرف پيوسته فلورايد خمير دندان يا دهان‌شويه‌ها ،
داروهايي كه حاوي آنتي‌هيستامين و آنتي‌سايكوتيك هستند يا داروهاي كنترل كننده فشار خون بالا.
براي دريافت اطلاعات بيشتر در اين زمينه، از پزشك خود سئوال بفرماييد.

جلوگيري از تغيير رنگ دندان

خوشبختانه، راه‌هاي زيادي براي جلوگيري از تغيير رنگ بيشتر دندان‌ها وجود دارد.
براي شروع، از مواد ايجاد كننده ي تغيير رنگ دندان تا حد امكان اجتناب كنيد. سپس به طور مرتب بعد از هر غذا مسواك بزنيد تا از لكه‌هاي ايجاد شده به وسيله غذاها و نوشيدني‌ها جلوگيري به عمل آوريد.
همچنين با استفاده از نخ دندان مي‌توانيد، تشكيل باكتري و جرم‌هاي بين دندان‌ها را كاهش دهيد و سلامت دهان و دندان خود را بهبود ببخشيد.
براي از بين بردن لكه‌ها و تغيير رنگ دندان‌ها حتما به دندانپزشك متخصص مراجعه كنيد و هرگز به افراد غيرمتخصص (مثل دندان ساز تجربي) رجوع نكنيد. دندانپزشك به وسيله مواد مخصوص، دندان‌ها را سفيد مي‌سازد يا در صورت لزوم از روكش استفاده مي‌كند.

روشهای پیشگیری از پوسیدگی دندان

۱- آیا در کرم خوردگیهای دندان قند و شیرینی ها واقعا گناهکارند ؟

باید در نظر گرفت محیط قلیایی که توسط ترشح بزاق در دهان ایجاد می شود و حاوی مقدار زیادی املاح لازم است خود حافظ خوبی برای جلوگیری از کرم خوردگی است و بهترین دلیل این مطلب اینست که دندانهای ثنایای پائین که تقریبا همیشه آلوده به بزاق است در دوران زندگی کمتر به کرم خوردگی مبتلا می شود و در دنباله بیماریهائی که مدت مدیدی دهان خشک بوده و ترشح بزاق نقصان یافته است کرم خوردگی دندان به تدریج ظاهر می شود .

علاوه بر این تا متابولیسم اعضای داخلی بدن بخوبی برقرار است و مواد آهکی و ویتامین باندازه کافی وارد بدن می شود و جذب می گردد دندانها نیز سالم و بی عیب هستند ولی در طی دوران زندگی گاهی بعلل عصبانیت های مختلف یا کسر مواد معدنی و یا عدم جذب کافی آنها ساختمان اصلی دندانها خلل می یابد و در اینحال اولین نقطه ناراحت و کسر مواد در داخل مغز دندان رو به پیدایش می گذارد و مسلما در این حال بدن در ترمیم ضایعات داخلی دندان بکوشد و تا حدی نیز موفق می شود ولی بتدریج این نظم بهم می خورد و اختلال عمومی از یک طرف و ایجاد محیط اسید در دهان از طرف دیگر به کرم خوردگی دندانها کمک می کند .

مصرف شیرینی و قند و بخصوص قندهای مخصوص مثل لاکتوز و فروکتوز که در انجیر و انگور موجودند مراحل اولیه بدن سعی می کند که با ازدیاد ترشح بزاق خاصیت اسیدی آنها را از بین ببرد و قلیائیت مخصوص را که حافظ دندانهاست برقرار سازد ولی بتدریج از عهده انجام این عمل باز می ماند و محیط اسید دهان سبب ایجاد زمینه مناسب برای کرم خوردگی می شود .

باید دانست در بین شیرینی ها ، شیرینی معمولی و شکلات از همه مقصرترند و بیش از همه سبب ایجاد محیط اسید در دهان و ایجاد آزار مخصوص میشوند . در صورتیکه سایر شیرینی ها مثل قند و اسید میوه ها لااقل سبب تحریک مخاط دهان و ترشح مقدار بیشتری بزاق می شود که بتدریج محیط را دوباره قلیائی می سازد .

۲- کرم خوردگی در چه سنی بیشتر است ؟

به تجربه ثابت شده که کرم خوردگی دندان بین ۱۰-۶ سالگی و دوران کودکی و ۳۵-۲۵ سالگی در دوران بلوغ فراوانتر است چه در دوران کودکی خواه بعلت نقص بعضی املاح بدن و خواه بعلت عدم جذب کافی آنها و یا بعلت عدم مراقبت کودکان در شست و شو وتمیز نگاهداشتن دندانها نخستین روزنه کرم خوردگی روی دندانها باز میشود در صورتیکه در سنین بلوغ خواه بعلت شدت و سرعت رشد بدن و خواه بعلت متابولیسم کافی املاح مختلف و تغذیه مناسب کرم خوردگی کمتر است .

در سنین ۳۵-۲۵ سالگی که اغلب جوانان گرفتار ناراحتی های فکری و غمهای گوناگون باز هم زمینه کرم خوردگی موجود است در صورتیکه پس از ۲۵ سالگی بتدریج موضوع استرس و گرفتاریهای روانی و فکری بتدریج حل میشود و زمینه مخصوص کرم خوردگی نیز یا بکلی از بین میرود و یا بحداقل نقصان می یابد بقسمی که پس از پنجاه سالگی کمتر دندانی است که برای اولین بار دچار کرم خوردگی شود .

۳- چگونه دندانها را تمیز و محافظت کنیم ؟

شست و شوی دندان همه روزه دوبار یعنی صبح وشب پس از غذا برای جلوگیری از رسوب مواد غذائی و ایجاد فرمانتاسیون در پایه دندانها بنحو احسن از بروز زمینه کرم خوردگی دندانها جلوگیری می کند شست وشو باید با مسواک خشک و محکمی صورت گیرد که علاوه بر ماساژ لثه ها بتواند مواد غذائی را از لای دندانها خارج کرده و روی این اصل لااقل سه ماه یکبار باید مسواک راعوض کرد ، برای انتخاب داروی شست و شو احتیاج بدقت زیاد نیست و فقط مصرف یک خمیر یا گرد قلیائی کافی است ، خمیر دندانی که کلروفیل دارد از رشد باسیل های مخصوص دهان که سبب ایجاد فرمانتاسیون میشود جلوگیری می کند مضمضه اب نمک و سایر محصولات قلیائی نیز به ایجاد محیط مناسب برای رشد باسیلها کمک می کند و روی این اصل مصرف آنها بد نیست .

بچه ها را باید عادت داد که از شش سالگی به بعد خود به شست وشو و مسواک کردن دندانها پردازند تا بتدریج عادت کنند و در بزرگی نیز آنرا بخوبی انجام دهند .

برساژ باید طبق قانون مخصوص انجام گیرد معمولا برای دندانهای جلوئی و کنار عمودی از پائین به بالا در ردیف پائین و از بالا به پائین در ردیف بالا باید باشد تاج دندانها را نیز باید بخوبی بروس کشید واگر از لثه بعضی از آنها خون می آید بهیچوجه نترسید چه پس از مدتی تمیز کردن و بورس کشیدن بتدریج رو به بهبودی میرود .

غصه و غم و ناراحتی های فکری و روانی چنانچه ذکر شد روی لثه دندانها و بهداشت دهان اثرات شایان دارد وآنها که همه روزه بعلت داشتن اشتغالات زیاد  عصبانیت های مختلف گرفتار عوارض عصبی هستند مسلما دندان هایشان زودتر خراب وفاسد میشود و در هر حال هر شش ماه یکبار برای معاینه کامل و دقت در ترمیم دندانها باید به پزشک دندان مراجعه کرد تا کرم خوردگی های جزئی وکوچک را زود تشخیص دهد و برطرف سازد و دستور بهداشت کامل و کافی برای محافظت دندانها بدهد .

محافظت بیشتر از دندانها

فلوراید روند پوسیدگی دندان را متوقف می‌کند و همچنین پوسیدگی‌هایی را که در مراحل اولیه و ابتدایی خود هستند، ترمیم می‌کند.

" خانم دکتر! من دندان‌هایم را همیشه مسواک می‌زنم ولی باز هم دندان‌هایم همیشه پوسیده است. نمی‌دانم واقعا باید چه کار کنم؟..." این حرفی است که بسیاری از بیماران به دندانپزشک‌شان می‌گویند ولی واقعا مشکل کار از کجاست؟ چرا دندان‌های بسیاری از افراد نسبت به پوسیدگی بسیار مستعد است؟

1. آدامس‌ فلوراید دار

اگر شما بخواهید از پوسیدگی دندان‌های‌تان پیشگیری کنید، آدامس‌ها به شما کمک می‌کنند. آدامس‌هایی در بازار وجود دارند که حاوی " فلوراید " هستند. فلوراید را اغلب به آب آشامیدنی شهر‌ها، نمک، شیر و شکر می‌افزایند.

فلوراید روند پوسیدگی دندان را متوقف می‌کند و همچنین پوسیدگی‌هایی را که در مراحل اولیه و ابتدایی خود هستند، ترمیم می‌کند. امروزه به " آدامس‌های بدون قند " فلوراید افزوده‌اند. وقتی شما این آدامس‌ها را در دهان می‌گذارید و می‌جوید، فلوراید از آدامس آزاد شده و در سطح مینای دندان شما می‌نشیند و به تدریج جذب ساختار دندان شده و مینای دندان‌تان را مقاوم می‌کند.

منظور از " آدامس بدون قند " این نیست که این آدامس‌ها شیرین نیستند؛ بلکه برعکس، حتی ممکن است از آدامس‌های معمولی هم شیرین‌تر باشند!
تنها تفاوت این آدامس‌ها با آدامس‌های معمولی در این است که شیرین‌کننده‌های مصنوعی که به " قند‌های تخمیر نشدنی " معروف‌اند، در آنها استفاده شده است: اریتریول، ایزومالت، سوربیتول، زایلیتول و مانیتول از جمله این قند‌های تخمیرنشدنی هستند. این شیرین‌کننده‌ها ( قند‌های تخمیرنشدنی ) در نوشابه‌های رژیمی هم استفاده می‌شوند.

اگر آدامس دارای قند معمولی باشد، قند در اختیار باکتری‌های پوسیدگی‌زای دندان قرار گرفته و این باکتری‌ها با تولید اسید، باعث معدنی‌زدایی و در اصطلاح پوسیدگی دندان‌ها می‌شوند، ولی قند‌های تخمیر نشدنی نمی‌توانند به وسیله باکتری‌های پوسیدگی ‌زا تجزیه شوند و از آنها اسیدی حاصل نمی‌شود و در نتیجه باعث پوسیدگی دندان نمی‌شوند. به همین دلیل است که دندانپزشکان جدیدا در کنار مسواک و خمیر دندان، " آدامس‌های بدون قند و فلورایددار" را به بیماران‌شان توصیه می‌کنند.

2. ژل فلورایددار

در مطب‌های دندانپزشکی ژل‌های خاصی به نام ژل فلوراید وجود دارد. ثابت شده است که کاربرد موضعی فلوراید به خصوص توسط دندانپزشک، باعث کاهش میزان پوسیدگی به خصوص در کودکان می‌شود.

در نتیجه کاربرد موضعی فلوراید برای کودکان و نوجوانان در مطب‌های دندانپزشکی اکیداً توصیه می‌شود. دندانپزشک بعد از تعیین میزان استعداد ابتلای بیمار به پوسیدگی و احیاناً انجام درمان‌های لازم اولیه مثل حذف پوسیدگی‌ها، درمان با فلوراید را انجام می‌دهد.

در این نوع از استفاده از فلوراید دندانپزشک شما ابتدا سعی می‌کند که پوسیدگی‌های دندان‌های شما را درمان کند، سپس از دهان شما قالب‌گیری کرده و قاشقک‌های مخصوصی برای درمان دندان‌های‌تان با فلوراید آماده می‌کند.

گاهی هم این قاشقک‌ها به صورت آماده در مطب وجود دارند، سپس ژل فلوراید در این قاشقک‌ها گذاشته شده و روی دندان‌های شما قرار داده می‌شود و چند دقیقه می‌ماند. در این مدت نباید بزاق به دندان‌های‌تان برسد، سپس ژل از روی دندان‌های‌تان پاک می‌شود.

لازم است شما تا چند ساعت پس از این درمان از خوردن و آشامیدن خودداری کنید تا فلوراید جذب دندان‌های‌تان شود. دندانپزشکان می‌گویند بهتر است شما هر سال این درمان را انجام دهید تا با این روش فلوراید کافی به دندان‌های‌تان برسد.

این روش به خصوص به کودکان و نوجوانان توصیه می‌شود تا دندان‌های‌شان از همان ابتدا مقاوم شود و در برابر پوسیدگی در امان باشد. دقت کنید که این روش و این ژل‌ها باید حتما در مطب و زیر نظر دندانپزشک انجام شود تا از بلعیدن کنترل نشده مقدار زیاد فلوراید توسط کودک پیشگیری شود.

3. خمیردندان فلورایددار

استفاده از خمیردندان در هنگام مسواک زدن فواید متعددی دارد. اما اصلی‌ترین و مهم‌ترین فایده خمیردندان، اثر آن در پیشگیری از پوسیدگی دندان‌هاست که به علت وجود ماده فلوراید در خمیر دندان‌هاست.

تقریبا همه خمیردندان‌های داخلی و اکثر خمیردندان‌های خارجی فلورایددار هستند. اثر فلوراید خمیردندان در پیشگیری از پوسیدگی ثابت شده است و استفاده از خمیردندان حاوی فلوراید اکیدا توصیه می‌شود.

استفاده از خمیر دندان حاوی فلوراید می‌تواند بر حسب میزان خطر پوسیدگی دندانی، از این پوسیدگی‌ها جلوگیری کند. همه خمیردندان‌ها دارای میزانی از فلوراید هستند اما میزان فلوراید همه انواع خمیردندان‌ها کافی نیست

خمیردندان‌های مناسب از نظر میزان فلوراید دارای 1300ppm تا 1500ppm فلوراید هستند. طبق مطالعات انجام شده میزان اغلب خمیردندان‌های ایرانی حدود 1000ppm یا کمتر است. بنابراین به کارخانه‌های سازنده خمیردندان توصیه می‌شود که در برخی محصولات خود به صورت انتخابی میزان فلوراید را افزایش دهند

نکته قابل توجه به خصوص در استفاده بچه‌ها از خمیر دندان این است که فلوراید اولا ماد‌ه‌ای سمی است و در صورتی که بیش از حد مجاز بلع شود، ممکن است به مسمومیت منجر شود و ثانیا، اگر میزان فلوراید دریافتی بیش از حد باشد، به ایجاد لکه‌های سفید روی دندان‌ها منجر می‌شود که به آن فلوروزیس می‌گویند.

4. دهان‌شویه‌ فلورایددار

در حال حاضر دهان‌ شویه‌های فلوراید دار ( مثل همان دهان‌شویه‌هایی که در مدارس استفاده می‌شوند ) در کنار ژل‌ها و خمیر دندان‌های فلورایددار و چند محصول دیگر در دسترس قرار دارند و باعث عملکرد موضعی فلوراید می‌شوند.

استفاده از دهان‌شویه‌های فلورایددار یکی از روش‌های موضعی استفاده از فلوراید است که هم‌اکنون نیز طرح همگانی استفاده از آن در مدارس کشور در حال اجراست. این طرح به صورت استفاده یک روز در هفته از دهان‌ شویه توسط دانش‌آموزان با نظارت مسوولان مدارس انجام می‌شود.

استفاده از هر گونه دهان‌شویه فلورایددار برای کودکان زیر 6 سال ممنوع است، مگر اینکه دندانپزشک تجویز کند. چون کودکان این دهان‌شویه را می‌بلعند و باعث مسمومیت آنها با این ماده می‌شود. اگر شما این دهان‌شویه را از داروخانه می‌خرید، هفته‌ای یک بار از آن استفاده کنید.

5. آب‌نبات‌ فلورایددار

مراقبت از دندان هاي شيري

دندان‌هاي شيري از هنگام رويش در دهان نياز به مراقبت دارند. از زماني كه دندان‌هاي شيري در دهان رويش پيدا مي‌كنند، بايد تميز شوند تا امكان پوسيدگي آنها كاهش يابد. براي كودكان زير 2 سال امكان مسواك زدن به روش‌هاي معمول وجود ندارد. دندان‌هاي كودكان زير 2 سال بايد به كمك تكه گاز يا پارچه تميز مرطوب، تميز شود و يا از مسواك‌هاي مخصوصي به‌نام مسواك انگشتي كه در انگشتان والدين قرار گرفته و به كمك موهاي نرم آن، دندان‌هاي كودك تميز مي‌شود، استفاده كرد.
شيرمادر، از غني‌ترين مواد غذايي است كه در جهان هستي وجود دارد. اين ماده غذايي سرشار از ويتامين‌ها، املاح، پروتئين‌ها و ساير موادي است كه در حفظ سلامت آدمي موثر است. شيرمادر به‌خاطر سازگاري زيادي كه با بدن انسان دارد، امكان آلرژي‌ها را به حداقل مي‌رساند. مادراني كه كودكان خود را با شيرمادر تغذيه مي‌كنند، به علت تماس كامل بدني مادر و فرزند،‌رابطه عاطفي عميق و كاملي را با كودك خود برقرار مي‌كنند. كودكاني كه با شيرمادر تغذيه مي‌شوند كمتر دچار مشكلات گوارشي و دل‌دردهاي شبانه مي‌شوند. شيرمادر خطر آلودگي ندارد و از نظر اقتصادي نيز نسبت به شيرخشك بسيار به‌صرفه است.
ارزش غذايي شيرمادر بسيار بالاست. شيرمادر منبع غني از قند لاكتوز است كه لاكتوز مي‌تواند به جذب كلسيم نيز كمك كرده و در تراكم استخوان‌ها و استحكام دندان‌هاي كودكان بسيار موثر باشد. سديم، پتاسيم، فسفات، پروتئين،‌آهن، انواع ويتامين‌ها و آنتي‌بادي‌ها از ساير مواد مفيد موجود در شيرمادران است.
اما به ياد داشته باشيد كه شيرمادر نيز با تمام مزايا و فوايدش،‌به‌خاطر داشتن قند قابل تخمير لاكتوز، پوسيدگي‌زاست و به تمام مادراني كه كودكان خود را با شيرمادر تغذيه مي‌كنند توصيه مي‌شود، حتما بعد از آنكه كودكشان شير نوشيد،‌به او آب بخورانند تا دندان‌ها تميز شود و سطح دندان‌هاي كودكشان را با يك گاز يا پارچه مرطوب،‌تميز كنند

بيماريهاي لثه

برخی از انواع بیماریهای لثه که ۷۵ درصد پس از سن ۳۵ سالگی رخ می دهد. شاید شما این مثل را شنیده باشید " برای محافظت از دندان های خود ، مراقب لثه هایتان باشید" این نصیحت خوبی است .
● علایمی از بیماریهای لثه :
لثه ها هنگام مسواک زدن خونریزی می کنند.
لثه های قرمز ، ورم کرده و نازک
لثه هائی که از دندان ها فاصله گرفته اند.
تنفس سخت که نفس برنمی گردد.
لق شدن دندان ها
تغییر وضعیت قرارگرفتن دندان ها هنگام گاز زدن
تغییر در وضعیت دندان های مصنوعی
پس رفتن لثه ها
بیماریهای لثه به بافتی که دندان ها را احاطه کرده و محافظت می کند اثر می کند.علت این امر باکتری است که می تواند در ساختمان پلاک و باره دندان رسوخ و لثه ها را اذیت کند و موجب خونریزی و پس رفتن لثه ها شود. اگر ورم لثه کنترل نشود موجب بیماری جدی لثه بنام "پیرو " می شود که این عفونت در درازمدت سرانجام باعث ریزش دندان ها می شود.
ورم لثه و پیرو که جزیی ازبیماریها و عفونت های جدی لثه هستند اگر درمان نشوند باعث ریزش دندان ها می شوند. اغلب بیماریهای لثه به عنوان" پیرو" شناخته شده ، عفونت میکربی مزمنی است که بر روی لثه ها و استخوان هایی که از دندان ها محافظت می کنند تاثیر می گذارد.
بیماری لثه می تواند یک یا کل دندان ها را تحت تاثیر قرار دهد. بیماری لثه هنگامی که باکتری در پلاک ( پرده نازک وسخت و بی رنگی ) روی دندان بدون تغییر تشکیل شود موجب متورم شدن لثه ها می شود.
وقتی علت اصلی بیماری لثه میکروب پلاک باشد ، عوامل دیگری نیز می تواند سلامت لثه ها را به خطر بیاندازند. مطالعات اخیر نشان داده استفاده تنباکو یکی ازعوامل خطرناک مهمی است که پیشرفت و رشد بیماری لثه را موجب می شود. بعلاوه مطالعات نشان می دهند که فشارعصبی مقابله بدن را در برابر چنین عفونت های لثه ، سخت و دشوار می کند.

معمولاً در جامعه ما ارتودنسی به معنای ردیف کردن دندانها به منظور ایجاد زیبائی است ولی در واقع این رشته دامنه فعالیت گسترده‌تر و وسیعتری دارد. ارتودنسی شاخه‌ای از علم دندانپزشکی است که هدف آن ایجاد رابطه درست بین تمامی ساختمانهای صورت یا تصحیح روابط نادرست میان آنهاست. مسئولیت اصلی ارتودنسی، پیشگیری از ایجاد تغییرات دائمی نادرست در ساختمانهای صورت است که با تشخیص، پیشگیری و یا درمان انواع ارتباطهای ناصحیح دندانها و ساختمانهای اطراف آنها انجام می‌شود. بدیهی است که روابط نادرست ساختمانهای صورت با یکدیگر علاوه بر زیبایی، در تنفس، تکلم و تغذیه نیز ممکن است اختلال ایجاد کنند.

بهترین زمان ارتودنسی

زمانی که ساختمانهای صورت در حال رشد و نمو هستند اصلاح روابط آنها معمولاً با هدایت صحیح روند رشد آنها انجام می‌شود. بنابراین اعمال ارتودنسی در این زمان راحت‌تر و ساده‌تر است و به زمان کمتری نیاز دارد. از طرفی میزان موفقیتهای درمانهای ارتودنسی در این دوره زیادتر است. بعد از کامل شدن رشد و شکل گرفتن روابط ساختمانهای صورت با یکدیگر، در صورتی که این روابط نادرست باشد تصحیح این روابط، زمان، کار و انرژی بیشتری نیاز دارد و میزان موفقیت درمان کمتر است. بهترین سن مراجعه جهت معاینه ارتودنسی هنگام رویش دندانهای دائمی جلو است.

اکثر درمانهای ارتودنسی که در آنها نیاز به تصحیح روابط اسکلتی فک باشد بهتر است در دختر بچه‌ها قبل از ۱۳ سالگی و در پسر بچه‌ها قبل از ۱۵ سالگی انجام شود. بهر حال والدین باید توجه داشته باشند که هرگاه ناهنجاریهای قابل توجهی در فک و دندانهای کودک مشاهده کردند یا کودک آنها دچار عادات غلط نظیر مکیدن انگشت است باید هر چه زودتر به متخصص ارتودنسی مراجعه کنند.

چگونه از ابتلا به ناهنجاریهای فک و صورت پیشگیری کنیم؟

اگر چه ارث نقش مهمی در ایجاد ناهنجاریهای فک و صورت دارد ولی با رعایت موارد زیر می‌توان تا حد زیادی از این ناهنجاریها جلوگیری کرد

اهمیت دادن به دندانهای شیری و مراقبت از آنها

بی توجهی به دندانهای شیری باعث از دست رفتن زودهنگام این دندانها و رویش نادرست دندانهای دائمی می‌شود. بعد از رویش دندانهای شیری باید کودک را جهت مسواک کردن دندانهایش کمک کنیم. بهتر است والدین برای مدتی دندانهای کودک را مقابل آینه مسواک کنند تا کودک طریقه مسواک کردن صحیح را یادبگیرد. اگر کودک اصرار دارد که خودش دندانهایش را مسواک کند والدین باید همزمان با کودک دندانهایشان را مسواک کنند تا کودک روش مسواک کردن را یاد بگیرد.

مراجعه به موقع و منظم به دندانپزشک

مشاوره با دندانپزشک، بخصوص بعد از رویش اولین دندانهای دائمی می‌تواند از ابتلا به بسیاری از ناهنجاریهای فک و صورت جلوگیری کند.

جلوگیری از ایجاد عادتهای غلط در کودک

بعضی از عادتهای غلط کودکان عبارتست از : مکیدن انگشت، فشردن زبان به طرف جلوی دهان، مکیدن یا جویدن لب و جویدن ناخن. در مورد چگونگی ایجاد ناهنجاریهای در اثر این عادتها مختصیری توضیح می‌دهیم. مکیدن انگشت شست یا انگشتان دیگر یکی از عادتهایی است که در زمان نوزادی ممکن است در کودک وجود داشته باشد. گر چه این عمل در نوزاد ممکن است نشانگر گرسنگی و اخطاری به والدین جهت توجه به تغذیه او باشد، ولی باقی ماندن این عادت بعد از دو یا سه سالگی می‌تواند عامل پیدایش تغییرات دائمی در استخوان و دندانهای فک بالای کودک باشد.

بعضی از کودکان در زمان رویش دندانهایشان دوست دارند انگشتان یا دست خود را داخل دهان ببرند، چون فشار روی لثه در زمان رویش دندانها باعث آرامش کودک می‌شود. می‌توان از وسایل بهداشتی که به عنوان دندانگیر وجود دارد، استفاده کرد تا مکیدن انگشت برای کودک عادت نشود. در اثر فشار مداوم انگشت روی دندانها و استخوان جلو سقف دهان، این ناحیه به طرف بالا متمایل و به تدریج فاصله آن از فک پائین بیشتر می‌شود. همچنین دندانهای پیشین فک بالا به طرف خارج و دندانهای پیشین فک پائین به سمت داخل منحرف می‌شوند و بین دندانهای فک بالا و پائین فاصله ایجاد می‌شود. بطوری که فک بالا و پایین دندانها در ناحیه جلوی دهان به هم نمی‌رسند.

چه مراقبتهایی در طول درمان ارتودنسی توصیه می‌گردند

اول: مانند بسیاری از معالجات دندانپزشکی، همکاری بیمار بسیار مورد توجه بوده و او بیشترین نقش را بر عهده دارد تمیز کردن دندانها با استفاده از نخ و مسواک و نگهداری دستگاه ارتودنسی در دهان و مراقبت از آن در رأس قرار دارند.

دوم: معاینات منظم دندانپزشکی در کنار ویزیتهای ارتودنسی کودک شما را از پوسیدگی و بیماریهای لثه محافظت می‌کند.

سوم: تماس فوری با دندانپزشک در زمانی که قسمتی از دستگاه ارتودنسی شکسته شود باعث می شود که درمان ارتودنسی به روال صحیح از نظر زمانی و کارایی ادامه یابد.

تمیز کردن دندان

پلاک میکروبی که لایه‌ای چسبنده متشکل از مواد غذایی و میکروب است، می‌تواند سبب پوسیدگی‌های دندانی و بیماریهای لثه شود. بنابراین برای پیشگیری از این مشکلات کنترل پلاک میکروبی الزامی است. پذیرفته شده‌ترین روش کنترل پلاک ، برداشت مکانیکی با کاربرد منظم و صحیح مسواک و نخ دندان است. پاک کردن دندانهای کودکان کم سن و سال وظیفه والدین آنها است. با وجود اینکه کودک را به مسواک زدن تشویق می‌کنید حتما تا حدود ۷-۶ سالگی باید به وی کمک کرده، دندانهای او را به آرامی و با حوصله مسواک کنید.

مسواک

• دسته مسواک باید به راحتی در دست جای گرفته و مواد تشکیل دهنده آن بی‌ضرر باشد

• طول قسمت موئی آن در حدود ۳ سانتیمتر و عرض آن یک سانتیمتر باشد

• نوک موهای مسواک بایستی پخ باشد. نباید نوک تیز و ساینده باشد

• تعداد کلافهای موئی و یا نایلونی آن در حدود ۲۰ تا ۴۰ کلاف برحسب کوچکی و یا بزرگی مسواک باشد

•  تعداد رشته‌های نایلونی و یا موئی در هر کلاف در حدود بیست تا چهل رشته برحسب نرمی و زبری موهای مسواک می‌باشد که این تعداد رشته‌ها در مسواکهای نرم بیشتر از مسواکهای زبر است

 آزمایشات مختلف نشان داده‌اند که چنانچه قسمت موئی مسواک به شکل ۸ باشد (یعنی قسمت جلوی مسواک یک کلاف و بعد بتدریج مانند مثلث کلافهایی قرار گیرند)، امکان پاک کردن پلاک میکروبی و بقایای غذا از بین دندانها بیشتر است. به هر حال باید توجه داشت که در هنگام مسواک زدن کلیه سطوح قابل دسترس دندانها بخوبی مسواک زده شوند،‌ به نحوی که پس از خاتمه مسواک تمام سطوح دندانها از توده لعابی میکروبی پاک شده و هیچ نوع خرده و باقیمانده غذا در بین دندانها و سطوح مختلف آن باقی نمانده باشد. عمل فوق امکان پذیر نیست مگر با روش صحیح مسواک زدن.

با رویش دندانهای خلفی، استفاده از مسواک توسط والدین برای کودک توصیه می‌شود. وظیفه مسواک زدن حداقل تا زمان ورود کودک به مدرسه به عهده والدین می‌باشد. مسواک توصیه شده برای کودکان مسواکی است استاندارد که سر آن نرم و کوچک باشد. معمولا دو بار مسواک زدن در روز برای کودک توصیه می‌شود که یک نوبت آن حتما باید به هنگام شب قبل از خواب باشد. زمان کافی جهت مسواک زدن حدود 3-2 دقیقه است.

در کودک روش مسواک زدن افقی است. در این روش مسواک به موازات سطح افق روی دندانها قرار گرفته و با حرکت مالشی به سمت جلو و عقب رانده می‌شود. سطح جونده دندانها را نیز حتما باید با حرکت جلو و عقب مسواک تمیز کرد. غالبا مصرف خمیر دندان فلوراید دار از ۲ تا ۳ سالگی توصیه می‌شود. در ابتدا مقدار خمیردندان به اندازه یک نخود کوچک کافی است، که با افزایش سن کودک می‌توان این مقدار را افزایش داد.

خمیر دندان

مواد ساینده برای پاک و تمیزکردن دندان. یکی از اجزاء مهم خمیر دندان مواد ساینده آن می‌باشد. زیرا اگر مواد ساینده و پاک کننده ضعیف و نرم و ملایم باشد دندانها خوب پاک نمی‌شوند و عمل تمیزکنندگی بخوبی انجام نمی‌گیرد. از طرفی اگر قوی و زبر و ساینده باشد سبب فرسایش و سپس حساسیت دندانها می‌گردد.

• مواد صابونی برای تمیزکردن دندان بوسیله ایجاد کف و همچنین سهولت حرکت مسواک

• اسانس و مزه‌های مختلف برای خوش طعم کردن آن که معمولاً نعنا و پونه است

• رنگ، باعث تنوع در رنگ خمیر دندانها می‌شود

• مواد داروئی مختلف مانند فلوراید کلروفیل، هگزاکلروفن و غیره

• مواد روغنی مانند گلیسیرین و بالاخره مواد غلیظ کننده که موجب غلظت مناسب و حالت خمیری می‌گردد

انواع خمیر دندان

بر اساس مواد تشکیل دهنده خمیر دندان و مورد مصرف آن خمیر دندانها به سه گروه اصلی تقسیم می‌گردند:

خمیردندانهای فلوراید دار

این خمیر دندانها اثر کاهش دهندگی پوسیدگی دندانها را بعهده دارند. طبق مطالعات متعدد مصرف این خمیر دندانها بمدت طولانی و از دوران کودکی تا ۴۴ درصد از میزان پوسیدگی می‌کاهد و در نتیجه کمک بزرگی به پیشگیری از پوسیدگی دندانها می‌نماید. باید توجه داشت که در این نوع خمیردندانها معمولاً فرمول آن و یا کلمه فلورایددار را به زبان کشور سازنده در روی لوله آن می‌نویسند.

خمیر دندانهای سفید کننده

اینگونه خمیر دندانها دارای مواد ساینده و پاک کننده صابونی و قوی هستند که باعث تمیزی و سفیدی و شفافیت دندانها می‌شوند. این خمیر دندانها برای دندانهای سالم و قوی مناسب (با نظر دندانپزشک) ولی برای دندانهایی که دارای پوسیدگیهای متعدد و مینای ضعیف هستند، نامناسب می‌باشد.

خمیر دندانهای کم کننده حساسیت دندان

این خمیر دندانها در کم کردن حساسیت دندانها بخصوص حساسیت طوق دندانها مؤثر می‌باشد. مصرف آنها برای اخذ نتیجه مطلوب، باید طولانی باشد و برای تهیه نوع مناسب حتماً با دندانپزشک مشورت نمائید. ماده مؤثر این خمیر دندانها معمولاً نیترات پتاسیم و یا استرانسیوم و غیره می‌باشد.

بنابراین هنگام خرید خمیر دندان بر اساس احتیاج دندانها و یا دستور خاص که دندانپزشک می‌دهد خمیر دندان مناسب را باید انتخاب کرد. چنانچه منظور تمیز کردن دندانها باشد، از خمیر دندانهای سفید کننده و اگر هدف کاهش پوسیدگی‌ باشد، از خمیر دندانهای حاوی فلوراید و بالاخره در مواردی که حساسیت شدید دندانها را بخواهیم برطرف کنیم باید از خمیر دندانهای ضد حساسیت استفاده کنیم.

نخ دندان

استفاده از نخ دندان نیز پس از بسته شدن فضاهای بین دندانی از ۳ تا ۴ سالگی به بعد توسط والدین توصیه می‌شود. این وظیفه تا حدود ۹ سالگی بر عهده والدین خواهد بود.

روش کاربرد صحیح نخ دندان

1. حدود ۳۵ سانتیمتر نخ دندان را جدا کرده ، دو انتهای آنرا دور انگشت وسط بپیچید و با انگشت اشاره و شست حدود ۵ سانتیمتر آنرا نگهدارید.

2.نخ را به آرامی مانند اره کردن چوب ،‌ از بین دو دندان عبور دهید و بدون آسیب به بافت آنرا تا لبه لثه، پایین ببرید.

3. با استفاده از قسمتهای تمیز نخ ، مراحل بالا را در مورد همه سطوح دندانی و حتی سطح پشتی آخرین دندان تکرار کنید.