|
سیتوزول
Cytosole
با همه مرزهای تفکیک شدهای که در سلول وجود دارد، یک قالب یا بسته
سیتوپلاسمی تمام فضاهای موجود بین اندامکهایی را که بوسیله غشای
سلولی احاطه شدهاند، پر میکند. این سیتوپلاسم زمینهای سیتوزول
است. اگر با اولترا سانتریفوگاسیون مرحلهای تمام اندامکها حتی
میکروزومها و ریبوزومها
را هم از سیتوپلاسم جدا کنیم،
بخشی شناور باقی میماند که همان سیتوزول است. سیتوزول بویژه در
سلولهای در حال تمایز اهمیت خاصی دارد.
در سیتوزول پروتئین های محلول، پروتئین های آنزیمی، آنزیم های
گلیکولیز، آنزیم های فعال کننده اسید آمینه برای ورود به سنتز
پروتئین و کلیه آنزیم های پروتئینی وجود دارند.
چیزی بین 20 تا 25 درصد از کل پروتئین های سلول از جمله پروتئین
های آنزیمی در سیتوزول موجودند.
آنزیمهای
بسیاری از واکنشهای سلولی که به
ATP نیاز دارند
و
tRNAها بخشهای دیگری از سیتوزول
هستند.
حرکات سیکلوز، آمیبی، تشکیل دوک و جابجایی کروموزوم ها و مواردی از
جمله سیتوکینز به سیتوزول وابسته هستند.
ارگاستوپلاسم Ergastoplasm
در گذشته سیتوزول به صورت مادهای همگن در نظر گرفته میشد تا
اینکه در اواخر قرن نوزدهم مشخص گردید که در برخی سلولها بویژه
سلولهای ترشحی و سلولهایی که سنتز پروتئینی فعالی دارند، در بعضی
قسمتهای سیتوزول باز دوستتر است و رنگهای بازی از جمله پیرونین را
بهتر میپذیرد. به همین دلیل بخشهای باز دوست سیتوزول را سیتوپلاسم
رنگ پذیر (کرومیدیال) مینامند. در سال 1887 گارنیر کلمه
ارگاستوپلاسم را برای بخشهای بازوفیل سیتوپلاسم که به نظر او در
بیوسنتز مواد نقش فعالی داشتند، بکار برد.
ارگاستوپلاسم، بخشهای باز دوستی نظیر ذرات نیسل موجود در جسم سلولی
سلولهای عصبی، سیتوپلاسم فعال و باز دوست سلولهای مخاطی و سلولهای
ترشحی لوزوالمعده، غدد بناگوشی، سلولهای اصلی غدد معده و بخشهای
باز دوست سلولهای کبدی را نیز شامل میشود.
کاسپرین،
براشه و پژوهشگران دیگر نشان دادهاند که باز دوستی زیاد
ارگاستوپلاسم به دلیل وجود اسیدهای ریبونوکلئیک است
است و به همین دلیل با تاثیر ریبونوکلئازها این باز دوستی از بین
میرود.
از آنجا که اسیدهای ریبونوکلوئیک سیتوپلاسمی بویژه در ریبوزومها
متراکمند، میتوان باز دوستی و فعال بودن سنتز پروتئینها در
ارگاستوپلاسم را نتیجه فراوانی ریبوزومها در این بخش از سیتوزول
دانست.
در گذشته به جای سیتوزول بیشتر از کلمه هیالوپلاسم استفاده میشد
که خود نشانهای از تصور همگن و شفاف بودن سیتوپلاسم زمینهای بوده
است، تصوری که امروزه دگرگون شده است.
درسیتوزول 85 درصد آب و حدود 15 درصد مواد مختلف موجود است. از این
مواد بخش عمدهای را پروتئینها
بویژه پروتئین های لازم برای ایجاد
انرژی و مواد لازم برای اعمال مختلف سلولی از جمله آنزیم های سلولی
و سایر مواد مانند اسیدهای آمینه، گلوکز،
یونها،
هاmRNA
و
tRNA ها
را شامل میشوند. پروتئینهای سازنده اسکلت سلولی از جمله
توبولینها، آکتینها، میوزین، تروپومیوزین و تروپونین نیز بخشی از
پروتئینهای موجود در سیتوزول هستنند.
برخی مواد موجود در سیتوزول میتوانند به نحوی تجمع یابند که به
ساختمانهای قابل رویت با میکروسکوپ الکترونی
تغییر شکل دهند. از جمله این ذرات، گلیکوژن،
گویچههای لیپیدی
و پروتئینهای اسکلت سلولی هستند که به صورت ریز لولهها و ریز
رشتهها سازمان مییابند.
یادآوری
این نکته جالب است که سانتریولها، رشتههای دوک تقسیم و
حتی تاژکها و مژکها زیر بنای ساختمانی ریز لولهای دارند.
cytosol
The fluid portion of a cell's cytoplasm, which lies outside the
organelles and other insoluble components of the cytoplasm.
Cytosol contains water, free proteins, and a variety of other
substances; yet, far from being a complex biochemical broth, it
is actually highly organized at the molecular level. Most
importantly, it is where a major part of cellular metabolism
takes place. The proteins within cytosol play an important role
in glycolysis, serve as intracellular receptors, and form part
of ribosomes, enabling
protein synthesis. Cytosol also contains the
cytoskeleton.
In prokaryotes, all chemical reactions take place in the cytosol.
In eukaryotes, the cytosol forms the surrounding environment of
organelles. In plants, the amount of cytosol can be reduced due
to the large tonoplast (central vacuole) that takes up most of
the cell interior volume.
بازگشت به صفحه فرهنگ نامه زیست شناسی |
